This experiment was designed to survey the nutritive value and estimate protected-protein level of Protanomix as a new protein source and compare it with soybean meal. Protanomix is a brown powder by separating the precipitate produced from the reaction of tannin with corn-steep liquor. Crude protein (CP) and metabolizable energy (ME) in this protein source is nearly similar to soybean meal, and more than 80% of its protein content is insoluble. In this study, potential of in vitro gas production in Protanomix was significantly (P˂0.001) lower than the control treatment (soybean meal); however, substitution of soybean meal at different levels of Protanomix in experimental diets did not lead to significant changes in gas production parameters (P˃0.05). Comparing Protanomix with soybean meal (control) showed that in vitro truly degraded dry matter (IVTDDM), estimated metabilizable energy (ME) and pH were similar (P˃0.05). However, short chain fatty acids (SCFA), apparently in vitro organic matter digestibility (IVOMAD) and ammonia nitrogen (N-NH3) were significantly higher in soybean meal (P˂0.01) than Protanomix, while partitioning factor (PF), microbial protein synthesis (MPS) and efficiency of microbial protein synthesis (EMPS) were greater in Protanomix than soybean meal (P˂0.05). Nonetheless, when soybean meal was substituted with different levels of Protanomix in the experimental diets, only concentration of ammonia nitrogen (N-NH3) was significantly decreased (P˂0.001).

این پژوهش به منظور تعیین ترکیبات شیمیایی، تجزیه پذیری شکمبه ای ماده خشک و پروتئین خام، تولید گاز، قابلیت هضم ماده آلی، انرژی قابل متابولیسم، انرژی خالص شیردهی و اسیدهای چرب کوتاه زنجیر جلبک اسپیرولینا پلاتنسیس و مقایسه آن با کنجاله های سویا، کانولا، آفتابگردان و تخم پنبه در گاو انجام گرفت. آزمایش تجزیه پذیری شکمبه ای با 2 راس گاو نر تالشی به وزن تقریبی 350 کیلوگرم در ساعات صفر، 4، 8، 12، 24 و 48 انجام گرفت. برای اندازه گیری قابلیت هضم ماده آلی، انرژی قابل متابولیسم، انرژی خالص شیردهی و اسیدهای چرب کوتاه زنجیر تیمارهای آزمایشی از روش تولید گاز استفاده شد. بدین منظور مایع شکمبه از 3 راس گاو نر تالشی فیستولا گذاری شده با میانگین وزنی 335 کیلوگرم گرفته شد. در بین تیمارهای آزمایشی جلبک اسپیرولینا دارای بیشترین درصد (69/67 درصد) پروتئین خام بود (0001/0 =P). بیشترین مقدار پتانسیل تجزیه پذیری شکمبه ای (a+b) ماده خشک (69/98 درصد) در بین مواد خوراکی به جلبک اسپیرولینا تعلق داشت (0001/0 =P). در بین تیمارها جلبک اسپیرولینا دارای بیشترین مقدار (36/97 درصد) بخش a+b تجزیه پذیری پروتئین خام بود (0001/0 =P). مقدار پتانسیل تولید گاز جلبک اسپیرولینا (77/35 میلی لیتر بر گرم ماده خشک) به طور معنی داری از کنجاله آفتابگردان بیشتر و از کنجاله های سویا، کانولا و تخم پنبه کمتر بود (0001/0 =P). قابلیت هضم ماده آلی (18/70 درصد) و انرژی قابل متابولیسم (86/9 مگاژول بر کیلوگرم ماده خشک) جلبک اسپیرولینا به طور معنی داری از کنجاله های آفتابگردان و تخم پنبه بیشتر اما نسبت به کنجاله های سویا و کانولا کمتر بود (0001/0 =P). انرژی خالص شیردهی (47/3 مگاژول بر کیلوگرم ماده خشک) و اسیدهای چرب کوتاه زنجیر (61/0 میلی مول بر گرم ماده خشک) جلبک اسپیرولینا با کنجاله آفتابگردان اختلاف معنی داری نداشت اما از دیگر تیمارهای آزمایشی به طور معنی داری کمتر بود (0001/0 =P). نتایج این آزمایش نشان داد که جلبک اسپیرولینا از مقدار پروتئین خام بیشتری نسبت به کنجاله های پروتئینی معمول در تغذیه نشخوارکنندگان برخوردار بوده و تجزیه پذیری شکمبه ای پروتئین آن نیز بسیار زیاد است. بنابراین می توان از جلبک اسپیرولینا به عنوان یک منبع پروتئین سریع تجزیه در جیره غذایی نشخوارکنندگان استفاده کرد.

امکان ساخت و اثرات استفاده از یک ترکیب آهسته رهش نیتروژن دار غیرپروتئینی در تغذیه دام های نشخوارکننده در یک آزمایش دو مرحله ای بررسی شد. در مرحله اول، ساخت ترکیب آهسته رهش با استفاده از متصل نمودن زنجیره کربنی شاخه دار به ملکول اوره و کاهش درجه حل پذیری آن انجام شد و نمونه های ساخته شده از نظر ساختمان شیمیایی، خصوصیات فیزیکی و شیمیایی بررسی شد. در مرحله دوم، اثرات استفاده از ترکیب ساخته شده بر خصوصیات تخمیر شکمبه، قابلیت هضم خوراک، تولید پروتئین میکروبی و تعادل نیتروژن در مقایسه با اوره معمولی و جیره شاهد فاقد نیتروژن غیرپروتئینی در یک آزمایش درون تنی بررسی شد. برای این منظور از چهار راس گوسفند بالغ دارای فیستولای شکمبه ای در قالب طرح آزمایشی مربع لاتین چرخشی استفاده شد. آزمایشات طیف سنجی مادون قرمز و رزونانس مغناطیسی پروتون و بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی ترکیب ساخته شده موید تشکیل ترکیب موردنظر بود. استفاده از ترکیب آهسته رهش در جیره باعث کاهش غلظت نیتروژن آمونیاکی و تغییرات pH، مقدار و نسبت اسیدهای چرب فرار تولید شده در شکمبه شد. مصرف خوراک و قابلیت هضم ماده خشک، ماده آلی، دیواره سلولی و دیواره سلولی بدون همی سلولز و همچنین تولید پروتئین میکروبی تحت تاثیر ترکیب آهسته رهش قرار نگرفت، ولی مصرف نیتروژن، قابلیت هضم ظاهری و دفع آن از طریق ادرار کاهش یافت (01/0P<). براساس نتایج این آزمایش، ترکیب مورد نظر قابلیت جایگزینی با اوره را دارد و استفاده از آن در جیره نشخوارکنندگان شرایط ایمن تری را از لحاظ به کارگیری نیتروژن اوره ای فراهم می کند.

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: کشورهای در حال توسعه به ‎ویژه با شرایط آب وهوایی خشک، با مشکل کمبود خوراک دام مواجه هستند، بنابراین استفاده از محصولات فرعی کشاورزی که اغلب به صورت فرآوری شده در جیره غذایی نشخوارکنندگان قرار می گیرد، می تواند علاوه بر تأمین بخشی از خوراک مورد نظر، هزینه های مربوط به خوراک دام را نیز کاهش دهد. همچنین، استفاده مجدد از ضایعات و پسماند کشاورزی در تغذیه دام یکی از روش های مدیریت ضایعات و پسماندهای کشاورزی است که خطرات آلودگی محیط زیست را نیز کاهش می دهد. شاخ و برگ حاصل از هرس بوته گوجه فرنگی در گلخانه های پرورش و تولید این محصول ارزشمند یکی ضایعات کشاورزی عمده است که با توجه به حجم بالای تولید آن می توان تغذیه آن را به‎ عنوان بخشی خوراک دام موردتوجه قرار داد. هدف از این مطالعه بررسی ارزش غذایی سیلاژ بوته گوجه فرنگی در شرایط آزمایشگاهی به عنوان جایگزین بخشی از علوفه در خوراک دام و هم‎چنین تعیین اثر افزودنی های باکتریایی بر کیفیت سیلاژ مذکور بود. مواد و روش ها: بوته های هرس شده گوجه فرنگی و باقی‎ مانده در سطح مزارع گلخانه ای که جزء پسماند محصولات کشاورزی هستند از گلخانه های صنعتی منطقه آذربایجان شرقی جمع آوری، به قطعات 3 تا 5 سانتی‎متری خرد شدند و عمل سیلوکردن در مینی سیلو انجام گرفت. افزودنی های میکروبی مدنظر و مقادیر مورد استفاده در این آزمایش شامل 1-افزودنی باکتریایی با نام تجاری SiloLact، محصول شرکت پردیس رشد مهرگان کشور ایران، حاوی باکتری های لاکتوباسیلوس پلانتاریوم، باسیلوس اسیدوفیلوس، و دکستروز مونوهیدرات (به‎ ازای هر گرم علوفه 106 واحد تشکیل دهنده ی کلنی اضافه شد)، 2-سایلولاکت آنزیمی با نام تجاری enzymatic-SiloLact محصول شرکت پردیس رشد مهرگان کشور ایران،؛ حاوی باکتری های لاکتوباسیلوس پلانتاریوم، لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس، آنزیم سلولاز، زایلاز و دکستروز مونو هیدرات (به‎ازای هر گرم علوفه 106 واحد تشکیل دهنده ی کلنی اضافه شد) و 3-افزودنی سیلووان حاوی لاکتوباسیلوس بوکنری، لاکتوباسیلوس پلانتاروم، انتروکوکوس فاسیوم، لاکتوباسیلوس اسیدوفیلوس و پدیوکوکوس اسیدی لاکتیسی به‎ میزان 1010 CFU/g به‎ همراه مولتی آنزیم بودند که بر اساس مقادیر توصیه شده توسط کارخانه سازنده با آب مخلوط و به صورت اسپری بر روی علوفه های خرد شده اضافه شدند. تیمارهای آزمایشی شامل: 1-سیلاژ بوته گوجه فرنگی بدون افزودنی، 2-سیلاژ بوته گوجه فرنگی به‎ همراه افزودنی سیلولاکت آنزیمی، 3-سیلاژ بوته گوجه فرنگی به‎ همراه افزودنی سیلولاکت غیر آنزیمی و 4-سیلاژ بوته گوجه فرنگی به‎ همراه افزودنی سیلووان. لازم به توضیح است که در تهیه سیلاژ برای هر تیمار سه تکرار در نظر گرفته شد. ترکیبات شیمیایی اندازه گیری شده شامل ماده خشک، پروتئین خام، خاکستر، چربی خام، الیاف نامحلول در شوینده خنثی، الیاف نامحلول در شوینده اسیدی، pH  و پارامترهای تخمیر شامل اسیدهای چرب فرار، اسیدلاکتیک، نیتروژن آمونیاکی، کربوهیدرات های محلول و همچنین اندازه گیری تولید گاز و قابلیت هضم به ‎روش آزمایشگاهی بودند. در این آزمایش، ارزیابی ظاهری و فیزیکی سیلاژها و همچنین پایداری هوازی نیز بررسی شد. این تحقیق در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد و داده های حاصل با نرم افزار SAS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: نتایج به دست آمده در بررسی های سیلاژ بوته گوجه فرنگی نشان دادند که افزودنی میکروبی سایلووان و سایلولاکت غیر آنزیمی تأثیر معنی داری بر میزان pH سیلاژ نسبت به تیمار شاهد داشتند. بوته های گوجه‎ فرنگی سیلو شده با افزودنی سایلووان، مقادیر ماده خشک و پروتئین خام بیشتری نسبت به تیمار شاهد داشتند. افزودنی های سایلولاکت آنزیمی و سایلووان، الیاف نامحلول در شوینده اسیدی سیلاژ را نسبت به تیمار شاهد کاهش داد. میزان کل اسیدهای چرب فرار و اسید لاکتیک در تیمارهای سیلوشده با افزودنی باکتریایی نسبت به تیمار شاهد افزایش یافت ولی تفاوت معنی داری مشاهده نشد. با بررسی انرژی قابل متابولیسم، انرژی ویژه شیردهی، ماده آلی قابل هضم و اسیدهای چرب زنجیره­کوتاه سیلاژ بوته گوجه‎فرنگی بدون فرآوری و فرآوری شده با افزودنی مشخص شد که فرآوری تأثیری بر انرژی قابل متابولیسم نداشت ولی انرژی ویژه شیردهی، ماده آلی قابل هضم و اسیدهای چرب کوتاه زنجیره را به‎ طور معنی داری تحت تأثیر قرار داد. افزودنی میکروبی سیلولاکت آنزیمی و سیلووان باعث کاهش میزان نیتروژن آمونیاکی سیلاژ نسبت به تیمار شاهد و افزودنی سیلولاکت غیر آنزیمی شد. بیشترین حجم گاز تولیدی مربوط به تیمارهای سیلوشده با افزودنی سیلولاکت آنزیمی و سیلووان بود و در ساعات نهایی آزمایش تفاوت معنی داری با تیمار شاهد داشتند (0/05>p ). نتایج قابلیت هضم آزمایشگاهی نیز نشان دادند که اعمال فرآوری و افزودنی میکروبی، ناپدید شدن ماده خشک شکمبه ای و کل دستگاه گوارش را تحت تأثیر قرار داد. همچنین، ناپدید شدن پروتئین خام شکمبه به‎ طور معنی داری تحت تأثیر قرار گرفت ولی ناپدید شدن پروتئین خام در کل دستگاه گوارش تحت تأثیر قرار نگرفت. نتیجه گیری: با بررسی نتایج مشخص شد که افزودنی های باکتریایی تأثیری بر میزان قابلیت هضم سیلاژ بوته گوجه فرنگی نداشتند. با توجه به تولید حجم بالای ضایعات بوته گوجه فرنگی، از این محصول فرعی می توان در تغذیه دام استفاده نمود ولی باید در نظر گرفت که باتوجه به میزان کم کربوهیدرات محلول این محصول فرعی بهتر است جهت افزایش کیفیت سیلاژ افزودن سایر ضایعات کشاورزی که دارای مواد قندی بالایی است مورد بررسی قرار گیرد.